Δραστηριότητες με εικόνες και αντικείμενα!

 Σε παιδιά με δυσκολίες εκμάθησης ζώων, χρωμάτων, φρούτων και γενικότερα δυσκολίες στη βραχεία μνήμη και ανάκληση πληροφοριών, χρησιμοποιούμε δραστηριότητες με συνδιασμό όπως στην εικόνα.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι συγκεντρώνονται καλύτερα με τις εικόνες και τις μινιατούρες. Έτσι εξασκούν την οπτική τους διάκριση και μνήμη για να μπορούν να βρουν τα αντικείμενα και να τα τοποθετήσουν επάνω στις εικόνες. Θα χρειαστείτε κάρτες με εικόνες ζώων, φρούτων, λαχανικών, ή και άλλων αντικειμένων αρκεί να έχετε και τις αντίστοιχες μινιατούρες ή αντικείμενα για να τα τοποθετήσουν επάνω στις κάρτες. Αρχικά δείχνουμε μια κάρτα και ρωτάμε το παιδί τι βλέπει, στη συνέχεια του ζητάμε να βρει πχ το ζώο που δείχνει η εικόνα και να το βάλει επάνω. Πρακτικό είναι τα αντικείμενα να έχουν μπει σε ένα κουτί για να τα ψάχνει.

Αφού τα ονομάσει μπορείτε να ζητήσετε να τα βάλει ξανά στο κουτί και να παίξετε με νέες κάρτες και διαφορετικά ζώα.

Για να τα κατανοήσει καλύτερα και να τα θυμάται μπορείτε να τα τοποθετήσετε μέσα σε ένα κουτί με άμμο ( να μη φαίνονται) ή λεκάνη με νερό και αφρό και να του ζητήσετε να τα βρίσκει ένα ένα και να τα ονομάσει. Με την αφή και την  αίσθηση του σχήματος του αντικειμένου γίνετε καλύτερα κατανοητό και αυξάνετε η πιθανότητα να θυμάται το παιδί το αντικείμενο. 

Τη παραπάνω δραστηριότητα μπορείτε να την εφαρμόσετε μόνο με κάρτες ή σε συνδιασμό με άμμο ή νερό και σαπουνάδα. 

Καλό είναι να δίνετε αρχικά 4 με 5 κάρτες κάθε φορά. Η δραστηριότητα είναι κατάλληλη για παιδιά άνω των 3 ετών και προσαρμόζετε ο αριθμός καρτών ανάλογα με την ηλικία και τις δυνατότητες του παιδιού.

Βελτιώνονται η λεπτή κινητικότητα, η αφή, η οπτική μνήμη και διάκριση, ο γνωστικός τομέας , η ανάκληση πληροφοριών, η οργάνωση και η συγκέντρωση. 

ΠΡΟΒΟΛΙΚΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ , Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΥΜΒΟΛΙΚΩΝ ΚΟΣΜΩΝ.

Το προβολικό παιχνίδι μπορεί να οριστεί ως εμπειρίες, συναισθήματα, σκέψεις και ευχές που προβάλλονται πάνω σε διάφορα παιχνίδια και μέσα, όπως άμμος, μπογιά ή και το νερό. Μόλις το παιδί μπορέσει να κατανοήσει ότι τα παιχνίδια ή και τα άλλα μέσα μπορούν να μετασχηματιστούν και να αναπαραστήσουν μια πραγματική ή φανταστική εμπειρία, τότε αρχίζει το συμβολικό παιχνίδι.

Καθώς το παιδί παίζει, χρησιμοποιεί παιχνίδια για να αναπαραστήσει συμβολικά τα συναισθήματα και τις σκέψεις του. Αυτός ο συνδυασμός της γνωστικής ταξινόμησης της εμπειρίας και των συναισθημάτων είναι που βοηθάει το παιδί να εντάξει σε ένα ενιαίο σύνολο όσα συμβαίνουν στο δικό του κόσμο και να τα κατανοήσει βγάζοντας ένα νόημα από αυτά.
Τα σύμβολα που χρησιμοποιούνται από το παιδί μπορεί να έχουν ένα προσωπικό νόημα το οποίο ενδέχεται να μη γίνεται πάντα κατανοητό από το θεραπευτή. 

Η σπουδαιότητα του συμβολικού παιχνιδιού στη θεραπεία με παιδιά έγκειτε στο ότι αποτελεί ένα τρόπο με τον οποίο το παιδί μπορεί να μελετήσει την εμπειρία του διατηρώντας απόσταση ασφαλείας από την πραγματικότητα που βιώνει. Κατά το συμβολικό παιχνίδι το παιδί δημιουργεί ένα δικό του φανταστικό κόσμο , ένα ξεχωριστό μέρος στο οποίο είναι ελεύθερο από περιορισμούς που του θέτονται και απο το άγχος και έτσι μπορεί να αναπτύξει νέα νοήματα!

Ann Cattanach Θεραπεία μέσω του Παιχνιδιού.

Πολιτάκη Μαρκέλλα Εργοθεραπεύτρια 

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ ΣΤΗΝ ΕΚΦΡΑΣΗ ΚΑΙ ΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ.

Η σημασία του Παιχνιδιού στην έκφραση και τη δημιουργία .

Το εκφραστικό παιχνίδι βοηθάει το παιδί και τον ενήλικα στην εκμάθηση νέων πραγμάτων. ( Lev Vygotsky 1933 ) .

 Ο Πλάτων στην Πολιτεία , δίνει έμφαση στη σημασία που έχει το παιχνίδι για τη ζωή του ανθρώπου και την πνευματική του εξέλιξη. <<Μπορείς να ανακαλύψεις περισσότερα για έναν άνθρωπο μέσα από μια ώρα παιχνιδιού από ότι μέσα σε έναν χρόνο συζήτησης>>.  

Ο Winnicott αναφέρεται στην ικανότητα για παιχνίδι ως ένδειξη ψυχικής υγείας και ως μέσου για τη διαδικασία ανάπτυξης και εξέλιξης. Μέσω του παιχνιδιού το άτομο χρησιμοποιεί όλη του τη προσωπικότητα και μέσα από τη δημιουργικότητα ανακαλύπτει τον εαυτό του.

 Η δημιουργικότητα αναφέρεται στο φαινόμενο κατά το οποίο ένα άτομο παράγει κάτι καινούργιο που είναι αυθεντικό , μοναδικό και έχει συναισθηματική αξία. Επίσης περιλαμβάνει και την ικανότητα του ατόμου να παίρνει ρίσκα και να εξερευνά καινούργια πράγματα. 

 Κατά το New Oxford American Dictionary <<η δημιουργικότητα είναι η χρήση της φαντασίας, των πρωτότυπων ιδεών και ιδιαίτερα στη δημιουργία μιας καλλιτεχνικής δουλειάς >>. Ο Tony Buzan ( 2002 ) είχε γράψει ένα βιβλίο πάνω στη δύναμη της δημιουργικότητας, όπου και αναφέρει τα έξι σημαντικά σημεία για τη δημιουργική σκέψη : 

1) Όλοι οι άνθρωποι έχουν την ικανότητα να είναι δημιουργικοί.

2) Το αριστερό ημισφαίριο του εγκεφάλου μας, είναι υπεύθυνο για τη κατανόηση των αριθμών , των λέξεων, τη λογική και την ανάλυση και το δεξί ημισφαίριο ασχολείται με τον ρυθμό, το χρώμα, τα σχήματα, τις φόρμες, τη φαντασία και την ονειροπόληση. Πρόσφατες έρευνες δείχνουν πως η δημιουργικότητα δεν εντοπίζετε σε ένα ημισφαίριο του εγκεφάλου αλλά σε όλο τον εγκέφαλο συνολικά. Υπολογίζετε ότι περίπου 40 περιοχές του εγκεφάλου εμπλέκονται στην διαδικασία της δημιουργικότητας. 

3) Η ταχύτητα στη σκέψη έχει να κάνει με το κατά πόσο το άτομο μπορεί σε γρήγορη ταχύτητα να δημιουργήσει ιδέες. Αυτή η δεξιότητα μπορεί να καλλιεργηθεί μέσα από τη διαδικασία του παιχνιδιού και θεωρείτε ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά των ανθρώπων που παρουσιάζουν δημιουργική ευφυία.

4) Η αυθεντικότητα στη σκέψη έχει να κάνει με το κατά πόσο μπορεί το άτομο να παράγει ιδέες που είναι μοναδικές. Να σκέφτεται έξω από το κουτί. Η δημιουργική σκέψη ενισχύει τη ψυχική ανθεκτικότητα γιατί επιτρέπει στο άτομο να βρίσκει πιο εύκολα λύση στα προβλήματα του.

5) Η ευελιξία στη σκέψη έχει να κάνει με το κατά πόσο μπορεί το άτομο να κοιτάξει κάτι από πολλές οπτικές γωνίες . Οι πρωτοπόροι της δημιουργικότητας παίζουν με το να βλέπουν αυτό που δημιουργούν από διαφορετικές οπτικές γωνίες.

6) Η φαντασία και η συσχέτιση. Η μεγάλοι δημιουργοί χρησιμοποιούν τη φαντασία τους για να κάνουν συσχετίσεις με διαφορετικά πράγματα. 

Μέσα από τη δημιουργικότητα το άτομο βρίσκει το νόημα στη ζωή του και έρχετε σε επαφή με το εσωτερικό του παιδί που θέλει να εξερευνήσει και να ανακαλύψει καινούργια πράγματα.

Το άτομο ξεδιπλώνει τα ευάλωτα κομμάτια του και μαθαίνει να αγαπάει τον εαυτό του και να αγκαλιάζει τις ανάγκες του μέσα από τη διαδικασία της δημιουργίας.

Βιβλιογραφία: Τατιάνα Ρόμπερτσον 2019, Ψυχοθεραπείες μέσω εκφραστικών τεχνών .

Πολιτάκη Μαρκέλλα Παιδιατρική Εργοθεραπεύτρια. 

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΛΕΠΤΗΣ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ.

Γραφοκινητικές δεξιότητες και Ενίσχυση της τριποδικής λαβής.
Δημιουργίες με βατονέτες!!! Τα παιδιά φτιάχνουν τα αγαπημένα τους ζωάκια ή σχέδια με διάφορα χρώματα. Γεμίζουν γύρω από το ζωάκι το κενό με χρώμα . Ιδανικό για την ανάπτυξη λεπτής κινητικότητας και την ενίσχυση της τριποδικής λαβής σύλληψης. Λαμβάνουν ανατροφοδότηση από το θετικό αποτέλεσμα και παράλληλα αναπτύσσουν και άλλες δεξιότητες , όπως οπτική διάκριση, διάκριση δεξιού αριστερού, έλεγχος άκρας χείρας, ενδυνάμωση μικρών μυϊκών ομάδων, στάση σώματος, έναρξη και λήξη δραστηριότητας. Υλικά που μπορούν να χρησιμοποιηθούν είναι δακτυλομπογιές, νερομπογιές, χρωματιστά χαρτόνια, κόλλα , γκλίτερ κτλ.

ΔΥΣΑΡΙΘΜΙΣΙΑ

Ορισμός Δυσαριθμησίας

 Σύμφωνα με τον Cohn (νευρολόγος), ο οποίος εισήγαγε πρώτος τον όρο δυσαριθμησία, πρόκειται για «μια δυσλειτουργία του κεντρικού νευρικού συστήματος (κάποια εξελικτική διαταραχή) που είναι υπεύθυνη για την ανεξήγητη δυσκολία που παρουσιάζουν κάποια παιδιά στην πρόσκτηση των μαθηματικών εννοιών και δεξιοτήτων και παρουσιάζει παρόμοια αποτελέσματα με τις επίκτητες εγκεφαλικές κακώσεις των ενηλίκων» (Παναγιωτοπούλου, 2018).

 Η ονομασία δυσαριθμησία (δυσκαλκιουλία) δηλαδή, σημαίνει ότι ο μαθητής έχει δυσκολία στο να πραγματοποιεί πράξεις μαθηματικών. Παράλληλα, ακόμα κι όταν τις πραγματοποιεί χρησιμοποιώντας τη σωστή μεθοδολογία και φτάνοντας στο σωστό αποτέλεσμα, τις κάνει μηχανικά και δεν έχει σιγουριά και αυτοπεποίθηση (Δελιακίδου, 2014).

 Η πρώτη συστηματική αξιολόγηση Ειδικής διαταραχής αριθμητικών δεξιοτήτων   (Specific disorder of arithmetical skills) έγινε το 1974 από τον Τσέχο νευροψυχολόγο Kosc ο οποίος χρησιμοποίησε τον όρο Αναπτυξιακή Δυσαριθμησία. Ο Kosc χρησιμοποίησε επίσης τον όρο Ψευδοδυσαριθμησία (Pseudodyscalculia) προκειμένου να αναφερθεί σε περιπτώσεις μη-τυπικής ανάπτυξης αριθμητικών δεξιοτήτων που οφείλονται σε άλλους παράγοντες όπως είναι η  ανεπαρκής διδασκαλία («Μαθησιακές Δυσκολίες στα Μαθηματικά – Δυσαριθμησία», χ.η.).

 Οι Price και Ansari (2013) πρότειναν μια διάκριση μεταξύ πρωτογενούς και δευτερογενούς Αναπτυξιακής Δυσαριθμησίας. Παιδιά με πρωτογενή Αναπτυξιακή Δυσαριθμησία είναι εκείνα που παρουσιάζουν την πιο σοβαρή μορφή μαθηματικών δυσκολιών, οι οποίες προκαλούνται από αναπτυξιακή έκπτωση της νευρολογικής βάσης της επεξεργασίας αριθμητικών μεγεθών. Τα παιδιά που δεν εμφανίζουν πρωτογενή Αναπτυξιακή Δυσαριθμησία, αλλά έχουν δυσκολίες λόγω άλλων παραγόντων, όπως προβλήματα στη μνήμη, ανεπαρκή σχολική φοίτηση, προβλήματα προσοχής και συμπεριφοράς, θεωρείται ότι έχουν δευτερογενή Αναπτυξιακή Δυσαριθμησία («Μαθησιακές Δυσκολίες στα Μαθηματικά – Δυσαριθμησία», χ.η.).

Περιγραφή

 Ένα άτομο που έχει δυσαριθμησία μπορεί να κάνει λάθη σε πολύ απλές πράξεις. Υπάρχει πιθανότητα να καταλήγει σε λύσεις μαθηματικών πράξεων όπως π.χ. 2×6=8, δηλαδή να μπερδεύει τη χρήση του + με το ×. Μ αυτό το παράδειγμα φαίνεται το πώς η δυσαριθμησία σχετίζεται με τη δυσλεξία. Τα μαθηματικά σύμβολα αποτελούν μια ξεχωριστή και ιδιαίτερη «γλώσσα» και υπάρχει η πιθανότητα να παρερμηνευθούν ή να μεταφερθούν (από το άτομο με δυσαριθμησία) όπως ακριβώς συμβαίνει και με τα γράμματα του αλφάβητου από τους δυσλεξικούς. Παρόλο όμως που η δυσλεξία και η δυσαριθμησία σχετίζονται στενά, η δεύτερη θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ως μία ξεχωριστή και διαφορετική μαθησιακή δυσκολία (Δελιακίδου, 2014).

 Επίσης, ένα παιδί με δυσαριθμησία μπορεί να γνωρίζει ήδη την λύση σε κάποια προβλήματα μαθηματικών αλλά να είναι πολύ αργό στην διεξαγωγή των πράξεων με χαρτί και μολύβι ή και να μην τα καταφέρνει καθόλου στο να τα επιλύσει με αυτόν τον τρόπο. Αυτό συμβαίνει γιατί το παιδί βασίζεται σε έναν τρόπο συλλογισμού όπου χρησιμοποιεί τις οπτικοχωρικές του δεξιότητες για να εικονοποιήσει το πρόβλημα και την επίλυσή του και δεν βασίζεται στον τυπικό για άτομα χωρίς μαθησιακές δυσκολίες σειριακό χειρισμό των αριθμών. Κατά κάποιο τρόπο αυτές οι ικανότητες μπορεί να καταστήσουν ικανό το παιδί να υπερέχει αργότερα στα ανώτερα μαθηματικά, όπως η τριγωνομετρία κ.α., όμως συχνά το κάνουν να υστερεί κατά τα πρώτα χρόνια όταν η έμφαση δίνεται στα απλά μαθηματικά και την αποστήθιση (Δελιακίδου, 2014) .

Συννοσηρότητα

Η δυσαριθμησία μπορεί να συνυπάρχει με:

·       Δυσλεξία σε ποσοστό 60-70%

·       Δυσαναγνωσία σε ποσοστό 17- 43%

·       Δυσγραφία σε ποσοστό περίπου 50%

·       Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής με ή χωρίς Υπερκινητικότητα (ΔΕΠ-Υ) με ποσοστό πάνω από 20%

(«Μαθησιακές Δυσκολίες στα Μαθηματικά – Δυσαριθμησία», χ.η.)

Χαρακτηριστικά Δυσαριθμησίας

Τα χαρακτηριστικά της δυσαριθμησίας είναι τα εξής:

·       Δυσκολία ή ανικανότητα στην διεξαγωγή των πράξεων της πρόσθεσης, της αφαίρεσης, του πολλαπλασιασμού και της διαίρεσης.

·       Πρόβλημα στην αντίληψη, στην εκμάθηση και στην απομνημόνευση των κανόνων των μαθηματικών ή της ακολουθίας με την οποία πρέπει να γίνουν οι πράξεις.

·       Υπάρχει σύγχυση όσον αφορά τα μαθηματικά σύμβολα όπως: + και x, -, ÷ και =, < και > .

·       Πρόβλημα στην κατανόηση λέξεων που χρησιμοποιούνται για να περιγράψουν ορισμένες μαθηματικές λειτουργίες όπως η «διαφορά» ή το «υπόλοιπο».

·       Μέτρημα με τα δάχτυλα ή ζωγραφική γραμμών στο χαρτί αντί για νούμερα.

·       Τάση στην αντιστροφή νούμερων στην γραφή, όπως π.χ να γράφουν 27 αντί για 72.

·       Δυσκολία στην κατανόηση  της ουσία εννοιών που έχουν σχέση με τον χρόνο. Πιθανότητα δυσκολίας στην εκμάθηση της ώρας.

·       Δυσκολία στην κατανόηση εννοιών όπως το «δανείζομαι» ή το «μεταφέρω» ή στον υπολογισμό των κρατούμενων στις μαθηματικές πράξεις όπως η αφαίρεση και η πρόσθεση.

·       Πρόβλημα στην εκμάθηση και απομνημόνευση της προπαίδειας.

(Δελιακίδου, 2014)

Πιο συγκεκριμένα ενδεικτικά συμπτώματα της δυσαριθμησίας στην προσχολική και σχολική ηλικία αλλά και στην ενήλικη ζωή είναι τα εξής:

Προσχολική Ηλικία:

·       Δυσκολία αναγνώρισης τυπωμένων αριθμών.

·       Δυσκολία στην εκμάθηση μέτρησης.

·       Αδύναμη μνήμη, ιδιαίτερα στην συγκράτηση αριθμών.

·       Δυσκολία αντιστοίχησης ενός αριθμού με αυτό που αντιπροσωπεύει στην πραγματικότητα.

·       Δυσκολία στην οργάνωση πραγμάτων σε μία λογική σειρά.

Σχολική Ηλικία:

·       Δυσκολία εκμάθησης βασικών μαθηματικών πράξεων (πρόσθεση, αφαίρεση, πολλαπλασιασμός, διαίρεση).

·       Αδυναμία ανάπτυξης δεξιοτήτων επίλυσης προβλήματος.

·       Αδύναμη μακροπρόθεσμη μνήμη, ειδικά όσον αφορά μαθησιακές λειτουργίες.

·       Αδυναμία εξοικείωσης με το μαθηματικό λεξιλόγιο.

·       Αποφυγή παιχνιδιών στρατηγικής.

Ενήλικη Ζωή:

·       Αδυναμία εκτίμησης κάποιου λογαριασμού (π.χ. του σούπερ μάρκετ)

·       Αδυναμία εκμάθησης μαθηματικών εννοιών, πέρα από τις μαθηματικές πράξεις.

·       Αδυναμία χειρισμού ενός τραπεζικού λογαριασμού.

·       Έλλειψη της αίσθησης του χρόνου.

·       Δυσκολία εύρεσης διαφόρων προσεγγίσεων για ένα πρόβλημα.

 (Παγώνη, χ.η.)

Τα άτομα με δυσαριθμησία συνήθως έχουν και άλλα ζητήματα, όπως είναι:

·       Η δυσκολία στον οπτικο-κινητικό συντονισμό, που μπορεί να φτάνει μέχρι τη δυσγραφία.

·       Η διαταραγμένη εικόνα σώματος.

(Παγώνη, χ.η.)

·       Η αδυναμία να ακολουθούν κατευθύνσεις (όπως χάρτες ή διαδοχικές οδηγίες).

·       Ο συντονισμός στα αθλήματα ή τον χορό.

·       Η εκμάθηση της ώρας.

·       Η συνέπεια στην ώρα.

·       Η εκμάθηση των μουσικών νοτών.

·       Η  ανάκληση των γεγονότων που έγιναν στο παρελθόν με την σωστή σειρά.

·       Η σύγχυση του δεξιά με το αριστερά.

·       Η δυσκολία στον υπολογισμό των ρέστων.

(Δελιακίδου, 2014)

Τύποι Δυσαριθμησίας-νευροψυχολογική προσέγγιση

Σύμφωνα με τον Κosc, η δυσαριθμησία θα ήταν χρήσιμο να χωριστεί σε κατηγορίες προκειμένου να μελετηθεί καλύτερα. Έτσι, περιέγραψε αναλυτικά 6 μορφές της:

1.     Λεκτική Δυσαριθμησία:  Η μορφή αυτή εκδηλώνεται µε διαταραχές στην ικανότητα να ορίζουν λεκτικά μαθηματικούς όρους και σχέσεις, όπως να ονομάσουν ποσότητες ή ένα αριθμό αντικειμένων.

2.     Πρακτογνωστική δυσαριθμησία: Στην περίπτωση αυτή υπάρχει µία διαταραχή στο μαθηματικό χειρισμό  πραγματικών ή εικονικών αντικειμένων (π.χ. δάκτυλα, µπάλες, κύβοι, ραβδιά κλπ.). Ο μαθηματικός χειρισμός  περιλαμβάνει την απαρίθμηση των  πραγμάτων και τη σύγκριση των εκτιμούμενων  ποσοτήτων. Ένας μαθητής με πρακτογνωστική δυσαριθμησία δεν είναι ικανός να διατάξει ραβδιά ή κύβους κατά τάξη μεγέθους (σειροθέτηση)   να συγκρίνει αντικείμενα και να δείξει ποιο από δύο ραβδιά ή κύβους έχει το μεγαλύτερο, μικρότερο ή ίσο μέγεθος.

3.      Λεξιλογική δυσαριθμησία:   Η ιδιαίτερη αυτή διαταραχή αφορά μια δυσκολία στην ανάγνωση μαθηματικών συμβόλων ( ψηφίων, αριθμών, συμβόλων  των πράξεων και γραπτών μαθηματικών πράξεων). Πολύ  σοβαρή μορφή της λεξιλογικής δυσαριθμησίας είναι όταν το παιδί δεν είναι σε θέση να διαβάζει τα μεμονωμένα  ψηφία ή και τα απλά σύμβολα των πράξεων (+, -, χ, : κλπ.). Σε λιγότερο σοβαρές μορφές, το  άτομο δεν μπορεί να διαβάσει πολυψήφιους αριθμούς (ειδικά µε περισσότερα από ένα μηδενικά  στο µέσο), αριθμούς γραμμένους σε οριζόντια διάταξη περισσότερο παρά σε κάθετα, κλάσματα, τετραγωνικές  ρίζες, δεκαδικούς αριθμούς  και ούτω καθεξής. Σε κάποιες περιπτώσεις συγχέονται όμοια σε εμφάνιση ψηφία όπως το 3 µε  το 8, το 6 µε το 9, το 4 µε  το 7 και αντιστρόφως) ή  αντιστρέφονται κατά την ανάγνωση διψήφιοι αριθμοί όπως το 12 µε  το 21.

4.      Γραφική δυσαριθμησία:   Είναι μία δυσκολία στο χειρισμό μαθηματικών  συμβόλων  στο γράψιμο, ανάλογη της λεξιλογικής δυσαριθμησίας. Η  γραφική δυσαριθμησία συχνά συνυπάρχει µε  τη δυσγραφία και τη δυσλεξία. Σε πιο σοβαρές περιπτώσεις αυτής της μορφής  το παιδί δεν είναι σε θέση να γράψει αριθμούς που του υπαγορεύονται, να  γράψει τις αριθμητικές λέξεις ή μπορεί  να υπάρχει πρόβλημα και στην αντιγραφή. Όπως αναφέρει ο Kosc, η λεξιλογική και η γραφική δυσαριθμησία λέγονται επίσης και αριθμητική  δυσλεξία και αριθμητική δυσγραφία και οι δυο μαζί είναι γνωστές στη βιβλιογραφία ως αριθμητική δυσυμβολία.

5.     Ιδεογνωστική δυσαριθμησία: Πρόκειται για δυσκολία που σχετίζεται κυρίως µε την κατανόηση μαθηματικών  ιδεών και σχέσεων και µε την εκτέλεση των νοερών  υπολογισμών.

6.     Λειτουργική δυσαριθμησία: Στην περίπτωση αυτή η ικανότητα εκτέλεσης των μαθηματικών πράξεων είναι διαταραγμένη. Ο  Ηecaen (1961) ονομάζει  αυτή τη μορφή δυσλειτουργίας αναριθμησία. Μια τυπική περίπτωση σύμφωνα και με την Badian (1983) είναι η εναλλαγή ή το μπέρδεμα  των πράξεων, δηλαδή π.χ. η  εκτέλεση πρόσθεσης αντί για πολλαπλασιασμό αφαίρεσης αντί για διαίρεση ή η αντικατάσταση των πιο περίπλοκων πράξεων με απλούστερες.

(Παγώνη, χ.η.)

Αξιολόγηση

 Υπάρχουν πολλοί λόγοι, για τους οποίους η επίδοση ενός παιδιού μπορεί να είναι πιο χαμηλά από το αναμενόμενο στο μάθημα των Μαθηματικών. Το κίνητρο, η μέθοδος διδασκαλίας, το μαθησιακό περιβάλλον, είναι δυνατόν να περιορίζουν την επίδοση του παιδιού, και γι αυτό είναι απαραίτητη η αξιολόγηση από κάποιον ειδικό για την πιστοποίηση δυσαριθμησίας. Οι δυσκολίες στην προσοχή, το άγχος για τα Μαθηματικά, η ένταξη και η ενσωμάτωση στις σχολικές τάξεις, οι μη κατάλληλες διδακτικές μέθοδοι και τα μη εφαρμοσμένα προγράμματα διδασκαλίας αποτελούν μερικά παραδείγματα μη-νευροβιολογικών παραγόντων, οι οποίοι είναι δυνατόν να επηρεάσουν αρνητικά τη μαθηματική επίδοση των παιδιών («Μαθησιακές Δυσκολίες στα Μαθηματικά – Δυσαριθμησία», χ.η.).

 Ωστόσο, σε όλες τις παραπάνω περιπτώσεις, δε θα πρέπει το παιδί να διαγνωστεί με Αναπτυξιακή Δυσαριθμησία. Έτσι, καθίσταται σημαντικό το γεγονός ότι η κλινική διάγνωση καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από το υποκείμενο, καθώς με αυτόν τον τρόπο λαμβάνονται υπόψιν οι ατομικοί και οι εξωτερικοί παράγοντες που είναι δυνατόν να επηρεάσουν αρνητικά τη μάθηση («Μαθησιακές Δυσκολίες στα Μαθηματικά – Δυσαριθμησία», χ.η.).

 Στόχος της αξιολόγησης θα πρέπει να είναι τόσο η διερεύνηση των επιμέρους δυσκολιών, όσο και ο εντοπισμός των δυνατών σημείων κάθε μαθητή. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί συνεκτιμώντας:

1.     Την επίδοση του μαθητή σε επιστημονικά εξειδικευμένα εργαλεία αξιολόγησης μαθηματικών δεξιοτήτων

2.      Τα αποτελέσματα νευροψυχολογικών εργαλείων που αξιολογούν τη νοημοσύνη, τη συγκέντρωση προσοχής, τις επιτελικές λειτουργίες, το φάσμα του Αυτισμού, κ.α.

3.     Τη διερεύνηση της σχέσης του μαθητή με τα Μαθηματικά όπως αυτή έχει διαμορφωθεί από την αλληλεπίδραση του με τους δασκάλους του, τους συμμαθητές του και το κοινωνικό του περιβάλλον

Η παραπάνω διαδικασία αξιολόγησης (προσέγγιση συμβατή με το DSM-V) έχει ως τελικό σκοπό τη σκιαγράφηση εξατομικευμένων γνωστικών προφίλ στα Μαθηματικά («Μαθησιακές Δυσκολίες στα Μαθηματικά – Δυσαριθμησία», χ.η.).

Παρέμβαση

 Η παρέμβαση μπορεί να ξεκινήσει σε οποιαδήποτε φάση της σχολικής ηλικίας, παρόλο που ότι όσο πιο γρήγορα εντοπιστούν οι δυσκολίες τόσο πιο αποτελεσματική θα είναι. Επίσης το πρόγραμμα και το είδος της παρέμβασης θα πρέπει να πραγματοποιείται με κριτήριο το εξατομικευμένο γνωστικό προφίλ στα Μαθηματικά που σκιαγραφήθηκε κατά τη διαδικασία αξιολόγησης. Ο τρόπος προσέγγισης των αριθμών και των πράξεων παίζει καθοριστικό ρόλο στην αντιμετώπιση της δυσαριθμησίας. Το κάθε πρόγραμμα παρέμβασης είναι βασικό να συνδέεται με την καθημερινή ζωή, ώστε να είναι σε θέση το παιδί να κατανοήσει τις έννοιες (Παναγιωτοπούλου, 2018).

 Παράλληλα, η παρέμβαση θα πρέπει να έχει δύο κύριους άξονες εξ ίσου σημαντικούς. Ο πρώτος στοχεύει στην κάλυψη κενών και παρερμηνειών προηγούμενων γνώσεων, χρησιμοποιώντας διάφορες μεθόδους προσαρμοσμένες στο γνωστικό προφίλ κάθε μαθητή. Ο δεύτερος θα πρέπει να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις του αναλυτικού προγράμματος, ώστε να μπορεί ο μαθητής να ανταπεξέρχεται στις υποχρεώσεις του για το σχολείο αποκτώντας έτσι αυτοπεποίθηση («Μαθησιακές Δυσκολίες στα Μαθηματικά – Δυσαριθμησία», χ.η.).

 Η διδασκαλία θα πρέπει να ακολουθεί μία πολυ-αισθητηριακή προσέγγιση συμπεριλαμβάνοντας απτικά, οπτικά και ακουστικά ερεθίσματα. Η χρήση μιας τράπουλας, ενός άβακα, ενός κομπολογιού με χάντρες και των δαχτύλων βοηθούν τα παιδιά να αναπαραστήσουν τους αριθμούς ταυτόχρονα ως ποσότητες και ως αριθμό. Ακόμα, η βιωματική μέθοδος ενισχύει την απόκτηση μαθηματικών δεξιοτήτων μέσω των κατάλληλων υλικών (π.χ. μεζούρα ραπτικής, κέρματα και αντίγραφα χαρτονομισμάτων). Ωστόσο, ο ρυθμός καθορίζεται πάντα από το ίδιο το παιδί και από τα ενδιαφέροντά του (Παναγιωτοπούλου, 2018).

 Τέλος, η αποτελεσματική αντιμετώπιση δυσκολιών στα μαθηματικά ξεκινά μόλις ο μαθητής βιώσει επιτυχία, αποκτήσει αυτοπεποίθηση και πιστέψει ότι αξίζει η προσπάθεια («Μαθησιακές Δυσκολίες στα Μαθηματικά – Δυσαριθμησία», χ.η.).

Εργοθεραπεία και Δυσαριθμησία

 Η δυσαριθμησία επηρεάζει πολύπλευρα το άτομο. Εκτός από τις δυσκολίες που εντοπίζονται  καθαρά στο μαθησιακό κομμάτι λόγω των αδυναμιών στα μαθηματικά, η δυσαριθμησία φαίνεται να επιδρά και στα καθημερινά έργα του ατόμου. Γι αυτό τον λόγο, η εργοθεραπευτική παρέμβαση θα ήταν χρήσιμη.

 Στην εργοθεραπεία μέσω της εφαρμογής μίας πολυ-αισθητηριακής προσέγγισης, θα δουλευτούν οι δυσκολίες του παιδιού προκειμένου αυτό να μάθει πέρα από τις αριθμητικές έννοιες και πράξεις, πως τα μαθηματικά αντιστοιχούν στην καθημερινή ζωή. Για παράδειγμα, θα κατανοήσει πως ο αριθμός 4 συνδέεται με την συλλογή 4 μαρκαδόρων.

 Εκτός από τα παραπάνω που είναι οι άμεσες δυσκολίες που προκύπτουν από την δυσαριθμησία, τα άτομα αυτά έχουν και άλλα ζητήματα όπως είναι η δυσκολία στην εκμάθηση της ώρας, στην σειροθέτηση , η σύγχυση του δεξιά με το αριστερά, και η αδυναμία τους να ακολουθήσουν οδηγίες. Τέλος, αν ένα παιδί με δυσαριθμησία δεν αντιμετωπίσει το πρόβλημα αυτό κατά την προσχολική και σχολική ηλικία, στην ενήλικη ζωή του θα έχει θέματα με την οικονομική διαχείριση, έναν τομέα Σύνθετων Δραστηριοτήτων Καθημερινής Ζωής. Με όλα αυτά ασχολείται η εργοθεραπεία και μπορεί  να εκπαιδεύσει τα άτομα σ αυτά.

Βιβλιογραφικές Αναφορές 

Δελιακίδου, Ζ. (2018). Δυσαριθμησία – Αναριθμησία. Ανακτήθηκε 29 Δεκεμβρίου, 2018, από https://dyslexiatreatment.gr/dysarithmisia/

Μαθησιακές Δυσκολίες στα Μαθηματικά – Δυσαριθμησία. (χ.η.). Ανακτήθηκε από https://www.dyslexia.gr/index.php/learning-disabilities/dysarithmisia

Παγώνη, Η. (2018). Μαθησιακές Δυσκολίες στα Μαθηματικά. Ανακτήθηκε 29 Δεκεμβρίου, 2018, από https://ilektra.weebly.com/deltaupsilonsigmaalpharhoiotathetamuetasigma943alpha.html

Παναγιωτοπούλου, Α. (2018). Δυσαριθμησία: Ποια τα χαρακτηριστικά της και πώς αντιμετωπίζεται. Ανακτήθηκε 29 Δεκεμβρίου, 2018, από https://tvxs.gr/news/paideia/dysarithmisia-poia-ta-xaraktiristika-tis-kai-pos-antimetopizetai

 ΕΥΗ ΛΕΧΟΥΡΙΤΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ ΕΡΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

ΠΟΛΙΤΑΚΗ ΜΑΡΚΕΛΛΑ  ΕΡΓΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ