Τα συναισθήματα που μπορούν ένα παιδί να το επηρεάσουν και να του προκαλέσουν ακόμα και καθυστέριση στην ανάπτυξη του ή και εμφάνιση μη αποδεκτής συμπεριφοράς είναι η αίσθηση εγκατάλειψης, η υποτίμηση, η ζήλια και ο φθόνος.
Οι επαγγελματίες υγείας συλλέγοντας στοιχεία μέσω του ιστορικού ενός παιδιού και διερευνώντας την αιτία είναι σε θέση να βοηθήσουν μέσω της θεραπευτικής διαδικασίας.
Καμία οδύνη δεν είναι τυχαία, έχει πάντα μια λογική αιτία που πρέπει να ανακαλύψουμε.
- Η αίσθηση εγκατάλειψης προκύπτει εξαιτίας ενός προσωρινού ή οριστικού χωρισμού ( πένθος, διαζύγιο, αδικαιολόγητη απουσία, μεγάλη αλλαγή στις συνθήκες ζωής ) . Τα συναισθήματα που προκαλούνται στο παιδί είναι λύπη, μοναξιά, αίσθηση αδικίας, ανασφάλεια, αδυναμία και ενοχή.
Η εξάρτηση των παιδιών απο τους ενήλικες κάνουν αυτά τα συναισθήματα πιο έντονα.
Το παιδί δεν μπορεί να εξηγήσει το συναίσθημα της εγκατάλειψης οπότε μπορεί να το εκφράσει με βία- θυμό ή εξέγερση- ή αντίθετα με πείσμα και εσωστρέφεια. Η ασφάλεια σε μικρές ηλικίες παρέχεται απο τους γονείς καθώς και η προστασία. Τα παιδιά νιώθουν την ανάγκη για εξηγήσεις που θα τα ηρεμήσουν και θα τα κάνουν να μην αισθάνονται ενοχή. Διαφορετικά ως ενήλικες επιλέγουν να μην εξαρτώνται συναισθηματικά απο κανέναν με τον φόβο να μην βιώσουν εγκατάλειψη όπως στη παιδική τους ηλικία, με αποτέλεσμα να μη δεσμεύονται και να εμποδίζουν τις ομαλές σχέσεις.
- Η υποτίμηση η οποία συνοδεύεται και απο το συναίσθημα της απαξίωσης και βιώνεται με τη βιαιότητα. Στην αντίληψη ενός παιδιού η υποβάθμιση ισοδυναμεί με την αλήθεια. Η ηθική παρενόχληση είναι μια απο τις μορφές υποτίμησης και οδηγεί στην αυτοϋποτίμηση απο την οποία προκύπτουν πολλά δυσάρεστα συναισθήματα όπως : ντροπή , αδυναμία, υποταγή, ματαίωση. Το αντίθετο είναι η αποδοχή και η ενίσχυση ενός παιδιού καθώς και η πίστη στις ικανότητες του.
- Η ζήλια η οποία οφείλετε στην απειλή μιας πιθανής ή και πραγματικής απώλειας της ύπαρξης του ίδιου του ατόμου για τον άλλο και προκαλεί μια οδύνη που συνδέεται με το αίσθημα της εξαφάνισης. Αυτή η δυσφορία εμφανίζεται ήδη απο τις πολύ μικρές ηλικίες που το παιδί βλέπει τη μητέρα να παίρνει αγκαλιά το μικρότερο αδερφάκι και δεν είναι πια σε θέση να της δώσει εκείνο αυτή την ικανοποίηση. Έτσι αυτό που βιώνει μπορεί να το οδηγήσει σε παλινδρόμηση ( μικρά παιδιά που εμφανίζουν αφωνία, παριστάνουν ότι είναι μικρότερα όπως και ο αδερφός τους που προκαλεί τη ζήλια, αλλάζουν ομιλία κτλ. ) μέχρι να δημιουργήσουν ένα στενό και ασφαλή δεσμό με τη μητέρα τους. Η ζήλια επίσης εκφράζεται με κλάμα, θυμό ή και σιωπή. Η ζήλια όμως μπορεί να γίνει αντιπαλότητα και να αποτελέσει κίνητρο ανάπτυξης νέων δεξιοτήτων προκειμένου να ξανακερδίσει το παιδί την εκτίμηση των γονιών και κατά συνέπεια την αυτοεκτίμηση του.
- Ο φθόνος είναι το συναίσθημα του θυμού που βιώνει ένα παιδί όταν νιώθει ότι κάποιος άλλος του στερεί αυτό που επιθυμεί. Αυτό οδηγεί στην επιθυμία να πάρει το αντικείμενο ή και να το καταστρέψει με οποιδήποτε τρόπο. ( η υποβάθμιση είναι ένας απο αυτούς ) . Ο φθόνος είναι μια αρχαϊκή μορφή άμυνας για την αποφυγή της αίσθησης της αδυναμίας και της ματαίωσης που προκαλούν πόνο. Η ένταση του διαφέρει απο άτομο σε άτομο και εξαρτάται απο τα όρια και τις απαγορεύσεις που δέχεται το παιδί μέσα στην οικογένεια του.
Γνωρίζοντας τα παραπάνω στοιχεία και διερευνώντας τα αίτια που το παιδί εμφανίζει αντίστοιχες συμπεριφορές και πάντα με τη καλή συνεργασία και συμβουλευτική των γονιών μπορούμε να οργανώσουμε ένα ανάλογο πρόγραμμα παρέμβασης προσαρμοσμένο στις ανάγκες του κάθε παιδιού.
Πολιτάκη Μαρκέλλα Εργοθεραπεύτρια.
Οι επαγγελματίες υγείας συλλέγοντας στοιχεία μέσω του ιστορικού ενός παιδιού και διερευνώντας την αιτία είναι σε θέση να βοηθήσουν μέσω της θεραπευτικής διαδικασίας.
Καμία οδύνη δεν είναι τυχαία, έχει πάντα μια λογική αιτία που πρέπει να ανακαλύψουμε.
- Η αίσθηση εγκατάλειψης προκύπτει εξαιτίας ενός προσωρινού ή οριστικού χωρισμού ( πένθος, διαζύγιο, αδικαιολόγητη απουσία, μεγάλη αλλαγή στις συνθήκες ζωής ) . Τα συναισθήματα που προκαλούνται στο παιδί είναι λύπη, μοναξιά, αίσθηση αδικίας, ανασφάλεια, αδυναμία και ενοχή.
Η εξάρτηση των παιδιών απο τους ενήλικες κάνουν αυτά τα συναισθήματα πιο έντονα.
Το παιδί δεν μπορεί να εξηγήσει το συναίσθημα της εγκατάλειψης οπότε μπορεί να το εκφράσει με βία- θυμό ή εξέγερση- ή αντίθετα με πείσμα και εσωστρέφεια. Η ασφάλεια σε μικρές ηλικίες παρέχεται απο τους γονείς καθώς και η προστασία. Τα παιδιά νιώθουν την ανάγκη για εξηγήσεις που θα τα ηρεμήσουν και θα τα κάνουν να μην αισθάνονται ενοχή. Διαφορετικά ως ενήλικες επιλέγουν να μην εξαρτώνται συναισθηματικά απο κανέναν με τον φόβο να μην βιώσουν εγκατάλειψη όπως στη παιδική τους ηλικία, με αποτέλεσμα να μη δεσμεύονται και να εμποδίζουν τις ομαλές σχέσεις.
- Η υποτίμηση η οποία συνοδεύεται και απο το συναίσθημα της απαξίωσης και βιώνεται με τη βιαιότητα. Στην αντίληψη ενός παιδιού η υποβάθμιση ισοδυναμεί με την αλήθεια. Η ηθική παρενόχληση είναι μια απο τις μορφές υποτίμησης και οδηγεί στην αυτοϋποτίμηση απο την οποία προκύπτουν πολλά δυσάρεστα συναισθήματα όπως : ντροπή , αδυναμία, υποταγή, ματαίωση. Το αντίθετο είναι η αποδοχή και η ενίσχυση ενός παιδιού καθώς και η πίστη στις ικανότητες του.
- Η ζήλια η οποία οφείλετε στην απειλή μιας πιθανής ή και πραγματικής απώλειας της ύπαρξης του ίδιου του ατόμου για τον άλλο και προκαλεί μια οδύνη που συνδέεται με το αίσθημα της εξαφάνισης. Αυτή η δυσφορία εμφανίζεται ήδη απο τις πολύ μικρές ηλικίες που το παιδί βλέπει τη μητέρα να παίρνει αγκαλιά το μικρότερο αδερφάκι και δεν είναι πια σε θέση να της δώσει εκείνο αυτή την ικανοποίηση. Έτσι αυτό που βιώνει μπορεί να το οδηγήσει σε παλινδρόμηση ( μικρά παιδιά που εμφανίζουν αφωνία, παριστάνουν ότι είναι μικρότερα όπως και ο αδερφός τους που προκαλεί τη ζήλια, αλλάζουν ομιλία κτλ. ) μέχρι να δημιουργήσουν ένα στενό και ασφαλή δεσμό με τη μητέρα τους. Η ζήλια επίσης εκφράζεται με κλάμα, θυμό ή και σιωπή. Η ζήλια όμως μπορεί να γίνει αντιπαλότητα και να αποτελέσει κίνητρο ανάπτυξης νέων δεξιοτήτων προκειμένου να ξανακερδίσει το παιδί την εκτίμηση των γονιών και κατά συνέπεια την αυτοεκτίμηση του.
- Ο φθόνος είναι το συναίσθημα του θυμού που βιώνει ένα παιδί όταν νιώθει ότι κάποιος άλλος του στερεί αυτό που επιθυμεί. Αυτό οδηγεί στην επιθυμία να πάρει το αντικείμενο ή και να το καταστρέψει με οποιδήποτε τρόπο. ( η υποβάθμιση είναι ένας απο αυτούς ) . Ο φθόνος είναι μια αρχαϊκή μορφή άμυνας για την αποφυγή της αίσθησης της αδυναμίας και της ματαίωσης που προκαλούν πόνο. Η ένταση του διαφέρει απο άτομο σε άτομο και εξαρτάται απο τα όρια και τις απαγορεύσεις που δέχεται το παιδί μέσα στην οικογένεια του.
Γνωρίζοντας τα παραπάνω στοιχεία και διερευνώντας τα αίτια που το παιδί εμφανίζει αντίστοιχες συμπεριφορές και πάντα με τη καλή συνεργασία και συμβουλευτική των γονιών μπορούμε να οργανώσουμε ένα ανάλογο πρόγραμμα παρέμβασης προσαρμοσμένο στις ανάγκες του κάθε παιδιού.
Πολιτάκη Μαρκέλλα Εργοθεραπεύτρια.
