Η ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗ ΕΝΟΣ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΠΩΣ ΕΠΗΡΕΑΖΕΤΑΙ . Απο το Σεμινάριο γονέων 17/04/18.

Η αυτοεκτίμηση είναι ένα συναισθηματικό φαινόμενο, δηλαδή ο άνθρωπος το ζει ως συναίσθημα. Είναι μια δυναμική διαδικασία που επηρεάζεται από τις αποτυχίες και τις επιτυχίες και για αυτό θεωρείται ότι η αυτοεκτίμηση πλάθεται. Σχετίζεται με τις αξίες, τις επιτυχίες και τις ικανότητες του ατόμου. ( James,1980 στο history of self estime)

«Επίσης αυτοεκτίμηση είναι η θετική εικόνα που έχουμε για τον εαυτό μας, η ικανότητα να έχουμε εμπιστοσύνη και σεβασμό προς το πρόσωπο μας και να εκτιμούμε την προσωπική μας αξία. Η πραγματική αυτοεκτίμηση, μας επιτρέπει να αποκτούμε μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση, να είμαστε δημιουργικοί, χαρούμενοι, φιλικοί, να νιώθουμε γεμάτοι και με ικανότητα να προσφέρουμε και να δεχόμαστε.»( Πνοή, 2001 )

« Για ορισμένους, αυτοεκτίμηση είναι η συνειδητή αποδοχή της αξίας και της σημαντικότητας, ο σεβασμός προς τον εαυτό μας. Για άλλους, η αναγκαιότητα του να είμαστε υπεύθυνοι για τον εαυτό μας και να συμπεριφερόμαστε υπεύθυνα στους άλλους»( Σαμίου Β. 2008 )

«Η αυτοεκτίμηση αντιπροσωπεύει τη συναισθηματική πλευρά και αναφέρεται στη σφαιρική άποψη που έχει κάποιος για την αξία του ως άτομο. Για παράδειγμα : Είμαι ευχαριστημένος με τον εαυτό μου.» (Μακρή-Μπότσαρη, 2008, σελ 33)

Παράγοντες που την επηρεάζουν:

Αναφέρετε ότι η αυτοεκτίμηση, αυτό δηλαδή που αισθανόμαστε και πιστεύουμε για τον εαυτό μας, επηρεάζει καθοριστικά όλους τους τομείς της ζωής μας.

Η σχολική επίδοση, οι επαγγελματικές επιλογές,οι φιλοδοξίες,η κοινωνική μας συμπεριφορά, οι διαπροσωπικές μας σχέσεις, η ψυχική μας ισορροπία, φαίνεται να βρίσκονται σε άμεση συνάρτηση με αυτή την «προσωπική μας εκτίμηση αυτοαξίας».

Και ενώ όλοι μας καταλαβαίνουμε πόσο σημαντικό είναι να πιστεύει κανείς στον εαυτό του, το ερώτημα είναι, γιατί κάποιοι άνθρωποι έχουν εμπιστοσύνη στις ικανότητές τους, ενώ κάποιοι άλλοι, ακόμα και με φαινομενικά περισσότερα προσόντα, αμφιβάλλουν συνεχώς για τον εαυτό τους; 

Ο λόγος που συμβαίνει αυτό, είναι γιατί η αυτοεκτίμηση είναι κάτι που μαθαίνεται. Κανείς δε γεννιέται έχοντας κάποια εικόνα του εαυτού του. Άλλωστε τους πρώτους μήνες της ζωής μας, ως βρέφη, δεν είμαστε καν σε θέση να διακρίνουμε τον εαυτό μας από τους άλλους (η μητέρα και το βρέφος γίνονται αντιληπτά ως ένα ενιαίο σύνολο). Η εικόνα του εαυτού προκύπτει  σταδιακά, καθώς το άτομο μεγαλώνει, μέσα από τις εμπειρίες του και κυρίως μέσα από τη σχέση του με τους «Σημαντικούς Άλλους».

«Οι Σημαντικοί Άλλοι» στη ζωή ενός παιδιού είναι συνήθως η μητέρα, ο πατέρας, τα αδέρφια, οι δάσκαλοι, οι φίλοι και οι συμμαθητές-συνομήλικοι. Η στάση του περιβάλλοντος λοιπόν είναι αυτή που θα καθορίσει το βαθμό εμπιστοσύνης που θα αναπτύξει το άτομο για τον εαυτό του. Αν το περιβάλλον είναι συνεπές, παρέχει στήριξη, ενθάρρυνση, ευκαιρίες για ανάληψη πρωτοβουλιών και αξιόλογα πρότυπα, το άτομο θα αναπτύξει μια αίσθηση εμπιστοσύνης προς τον εαυτό του και τον κόσμο, μια αίσθηση αυτονομίας και εργατικότητας. Αντίθετα, αν υπάρχει έλλειψη στήριξης, αστάθεια, υπερπροστασία, έλλειψη ευκαιριών, επικρίσεις, ειρωνεία, απόρριψη και μη ρεαλιστικές προσδοκίες, το άτομο μαθαίνει ότι δεν μπορεί να εμπιστευθεί τις ικανότητές του, τον εαυτό του και τον κόσμο, βιώνει αισθήματα αμφισβήτησης, ενοχής, κατωτερότητας και σύγχυσης.

Η ανάπτυξη της αυτοεκτίμησής όμως δεν εξαντλείται στην παιδική ηλικία. Αντίθετα, συνεχίζει να διαμορφώνεται σε ολόκληρη τη ζωή, απλά οι πρώτες εμπειρίες έχουν ιδιαίτερη βαρύτητα.

Στην ενήλικη ζωή, το πώς νοιώθουμε για τον εαυτό μας σχετίζεται με το αν καταφέρνουμε να δημιουργήσουμε σχέσεις οικειότητας με τους άλλους ή αν αντίθετα βιώνουμε μοναξιά και απομόνωση, και με το αν αισθανόμαστε ότι οι στόχοι μας πραγματοποιούνται και είμαστε παραγωγικοί ή αντίθετα ότι μένουμε στάσιμοι και λιμνάζουμε.
Άλλοι παράγοντες που συμβάλλουν στη διαμόρφωση της αυτοαντίληψης μας, είναι το συγκεκριμένο πολιτισμικό πλαίσιο στο οποίο ζούμε και οι αξίες που αυτό προάγει, η  επίδραση του φύλου και των στερεοτύπων που συνδέονται με αυτό, καθώς και η προσωπική ιστορία του κάθε ανθρώπου. Ποικίλα «τραυματικά» συμβάντα, όπως ο θάνατος ενός αγαπημένου προσώπου, μια μεγάλη φυσική καταστροφή, μια εγκληματική επίθεση, ο βιασμός, μια ανίατη ή μακροχρόνια ασθένεια, μπορούν να προκαλέσουν αλλαγές στις αντιλήψεις των ανθρώπων για τον εαυτό τους και τον κόσμο γύρω τους.

Παρόλα αυτά, η αυτοεκτίμηση έχει την ιδιότητα να αντιστέκεται στις αλλαγές. Αυτό οφείλεται στο κίνητρο του ανθρώπου να διατηρεί μια σταθερή εικόνα εαυτού (self-consistency), γιατί αυτή η σταθερότητα του προσφέρει μια αίσθηση ασφάλειας. Το άτομο λοιπόν λειτουργεί ασυνείδητα με τέτοιο τρόπο ώστε να επιβεβαιώνεται η κυρίαρχη αντίληψη που έχει για τον εαυτό του (π.χ. ερμηνεύοντας με συγκεκριμένο τρόπο τη συμπεριφορά των άλλων απέναντί του). Για αυτό οποιαδήποτε αλλαγή στην εικόνα του εαυτού απαιτεί χρόνο.( Κορδερά Ε. e-psychology.gr )

Ποιοι συμβάλλουν στην διαμόρφωση της αυτοεκτίμησης του παιδιού;

Η οικογένεια ασκεί άμεσα ή έμμεσα, σημαντική επίδραση στην ανάπτυξη της αυτοεκτίμησης, αφού είναι ο χώρος μέσα στον οποίο η αρχική αίσθηση για τον εαυτό μορφοποιείται και πλάθεται διαμέσου της εσωτερικής και εξωτερικής αλληλεπίδρασης του αναπτυσσόμενου ατόμου με τους γονείς του και τα υπόλοιπα συγγενικά μέλη.

Η κοινωνική στήριξη από δασκάλους είναι επίσης πολύ σημαντική, καθώς για πολλά παιδιά, το καθοριστικό γεγονός της σχολικής ζωής περιστρέφεται γύρω από τις σχέσεις του με τον δάσκαλο. Οι θετικές εμπειρίες του μαθητή συνδέονται με την οικειότητα, τη συμπαράσταση και την ενίσχυση από τους δασκάλους του.

Σε γενικές γραμμές η κοινωνική στήριξη αναφέρεται στην προσφερόμενη εκτίμηση, φροντίδα ή βοήθεια που το άτομο νοιώθει ότι λαμβάνει από διάφορες πηγές, και μπορεί να είναι συναισθηματική ή υλική, ή να έχει τη μορφή πληροφοριών.

Όσο ισχυρότερη είναι η συνάφεια της αυτοεκτίμησης με τη κοινωνική στήριξη που προσφέρεται στο άτομο από κάποια πρόσωπα του κοινωνικού του περίγυρου, τόσο πιο σημαντικά είναι για το άτομο τα πρόσωπα αυτά. ( Μακρή-Μπότσαρη, 2008, σελ. 37-39 )

Ο τρόπος που αντιλαμβάνεται ένας άνθρωπος την εξωτερική του εμφάνιση σχετίζεται με τη γενικότερη εικόνα που έχει για τον εαυτό του και με την αυτοεκτίμηση του.

Συγκεκριμένα, ο τρόπος με τον οποίο οι γονείς ανατρέφουν τα παιδιά τους είναι υψίστης σημασίας για την ομαλή κοινωνικοποίηση των παιδιών και για τον σχηματισμό μιας θετικής εικόνας για τον εαυτό τους. Στις οικογένειες που επικρατεί η αυταρχικότητα, η αδιαφορία και η έλλειψη αγάπης δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για την αρνητική στάση του παιδιού απέναντι στον εαυτό του (Μακρή-Μπότσαρη, 2001).

Ανεξάρτητα από την ηλικία του παιδιού και του εφήβου η αυτοεκτίμηση είναι ένας σημαντικός παράγοντας που επηρεάζει την ψυχοσυναισθηματική του υγεία αλλά και την πορεία του, ακόμα και τις επιλογές που θα κάνει αργότερα στη ζωή του ως ενήλικας.

Έχει παρατηρηθεί ότι τα παιδιά με υψηλή αυτοεκτίμηση:

• Είναι περισσότερο ανεξάρτητα και παίρνουν πρωτοβουλίες
• Αναλαμβάνουν περισσότερες ευθύνες
• Περηφανεύονται και χαίρονται με τις επιτυχίες τους και τα κατορθώματά τους
• Δείχνουν ανοχή στη ματαίωση και μπορούν να αντιμετωπίσουν κατάλληλα την αποτυχία.
• Χειρίζονται επιδέξια την πίεση που μπορεί να δεχτούν από ομάδες συνομηλίκων τους.
• Μπορούν να χειριστούν αποτελεσματικά τα θετικά και τα αρνητικά τους συναισθήματα.

Οι γονείς μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά τους να μάθουν να αισθάνονται ωραία για τον εαυτό τους και να αποκτήσουν μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση. Τα λόγια και οι πράξεις τους έχουν μεγάλη επιρροή στο πώς ένα παιδί ή ένας έφηβος σκέφτεται και νιώθει για τον εαυτό του. Η αυτοεκτίμηση είναι μία έννοια που διαμορφώνεται σε όλο το ταξίδι της ζωής. Κατά τη διάρκεια αυτού του ταξιδιού υπάρχουν πολλές ευχάριστες αλλά και δυσάρεστες στιγμές. Ο ρόλος ενός γονιού είναι να βοηθήσει το παιδί του να νιώσει ότι είναι ένα άτομο ικανό και ένα άτομο που αξίζει να αγαπά και να αγαπιέται. ( Ζηκοπούλου Ο. από Αυτοεκτίμηση www.gefiri.gr)

Όταν τα άτομα δέχονται συνεχείς κριτικές, αξιολογήσεις και αποδοκιμασίες, βιώνουν εμπειρίες που βρίσκονται σε ασυμφωνία με τον εαυτό τους. Η αντίληψη τους γίνεται επιλεκτική και προσπαθούν να ερμηνεύσουν τις εμπειρίες με τρόπους που είναι σύμφωνοι με την αυτοεκτίμησή τους. Οι εμπειρίες που βρίσκονται σε ασυμφωνία με τον εαυτό τους εκλαμβάνονται ως απειλητικές και μάλιστα, όσο πιο απειλητικές είναι, τόσο πιο αμυντικό γίνεται το σύστημα του εαυτού τους. Μόνο όταν τα μπορούν να επικοινωνήσουν με τον εαυτό τους, πέρα από κάθε διαδικασία άμυνας, βιώνουν μια καλή ζωή που έχει ως κύριο χαρακτηριστικό τη δημιουργικότητα. (Μακρή- Μπότσαρη, 2008, σελ. 41 )

Τόσο η αυτοαντίληψη όσο και η αυτοεκτίμηση διαμορφώνονται κι επηρεάζονται σε μεγάλο βαθμό από την οικογένεια Η υποστήριξη εκ μέρους των γονέων, ιδιαίτερα όταν αυτή εκφράζεται ως αποδοχή και έγκριση του παιδιού, συνδέεται με υψηλή αυτοεκτίμηση και με την αίσθηση του παιδιού ότι είναι αρεστό κι αξιαγάπητο.

Ο τρόπος που αντιλαμβάνεται και παρουσιάζει ένα παιδί τον εαυτό του σχετίζεται και με την ύπαρξη άλλων παιδιών στην οικογένεια . Για παράδειγμα το μεγαλύτερο παιδί μπορεί να αντιλαμβάνεται τον εαυτό του ως προστάτη και ηγέτη , ενώ τα μικρότερα παιδιά μπορεί να αναλαμβάνουν το ρόλο του προστατευόμενου και υπάκουου.

Μεγάλη σημασία για τη διαμόρφωση της αυτοαντίληψης του μαθητή έχει και ο δάσκαλος-καθηγητής. Η διαμόρφωση της εικόνας του μαθητή για τον εαυτό του σχετίζεται με τη εικόνα που έχει ο δάσκαλος γι’ αυτόν.

Από τα 13 έως τα 19 χρόνια οι έφηβοι πλέον παλεύουν να αποκτήσουν ταυτότητα, την δυνατότητα να μπορούν να βάζουν όρια, να δεσμευτούν σε μια κατεύθυνση της ζωής τους, να ισορροπήσουν μεταξύ του τί έχω; και τι θα κάνω με αυτό;Επίσης  να απαντήσουν στην εσωτερική τους ερώτηση: ποιός είμαι και τι μπορώ να κάνω στη ζωή μου.

Και τέλος εξίσου σημαντικό ρόλο παίζουν η ελευθερία και ή αυτονομία, ως πλαίσιο αναφοράς της γονικής συμπεριφοράς προς τα παιδιά και στη συνέχεια στους εφήβους. Η ανάγκη των εφήβων για ελευθερία και αυτονομία και η κατάκτηση τους με τη στήριξη των γονιών, τους ωθούν σε ομαλή προσαρμογή στον κόσμο των ενηλίκων. Η αίσθηση ότι τους εμπιστεύονται και τους αντιμετωπίζουν, ως υπεύθυνα και ώριμα άτομα, αποτελεί μια μεταβλητή που συμβάλει σημαντικά στην αύξηση της αυτοεκτίμησης τους. Η αυτοεκτίμηση αποτελεί ένα βασικό και κυρίαρχο στοιχείο, κατά τη δόμηση της ταυτότητας τους. ( Μακρή-Μπότσαρη,2008, σελ.12 )

Μερικές φράσεις που επηρεάζουν ένα παιδί αρνητικά στην ανάπτυξη της αυτοεκτίμησης είναι οι ακόλουθες :

Είσαι χαζό;

Μην κλαις ! Οι άντρες δεν κλαίνε!

Είσαι ανόητος; Δεν πρέπει να φοβάσαι.

Δεν μπορείς να το κάνεις αυτό, άστο θα το κάνω εγώ.

Δεν είσαι παιδί εσύ , είσαι βάσανο!

Δε σε ρώτησα!

Δεν υπάρχει δε μπορώ. Υπάρχει δε θέλω!

Γιατί εσύ δεν είσαι τόσο καλός όπως ο .....

Αν είσαι καλό παιδί θα σε αγαπάω! 

Είσαι μεγάλος ψεύτης.

Θα βαρεθείς γρήγορα και θα τα παρατήσεις.

Γιατί οι άλλοι μπορούν και εσύ δεν μπορείς;

Δεν έχω χρόνο τώρα!

Δεν πρόλαβα να φύγω και έκανες ζημιά.

Δεν είσαι ευχαριστημένος με τίποτα!

Ξέρεις τι έχω τραβήξει για να σε μεγαλώσω;

Φράσεις που βοηθούν ένα παιδί στην αύξηση της αυτοεκτίμησης του :

Ότι και να κάνεις, θα σε αγαπάω !

Δε πειράζει αν κλάψεις , θα νιώσεις καλύτερα.

Μπράβο σου , συνέχισε , θα τα καταφέρεις.

Δεν είναι κακό να κάνεις λάθος, όλοι κάνουμε .

Δεν πειράζει, αυτό που μετράει είναι ότι προσπάθησες .

Σε αγαπάω για αυτό που είσαι!

Από το σεμινάριο γονέων

17/04/18

Θέμα : Αυτοεκτίμηση.

Πολιτάκη Μαρκέλλα, Παιδιατρική Εργοθεραπεύτρια.

Βιβλιογραφία:

«Γονείς και έφηβοι.» Σημειώσεις του προγράμματος e-σχολές γονέων, Πανεπιστήμιο Ρόδου ,(2013), «Οικογενειακό περιβάλλον.& συνομήλικοι»

James,(1980) στο history of self estime

Μακρή-Μπότσαρη, (2001) «Αυτοαντίλυψη και αυτοεκτίμηση» , Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα.

Ntolto F.-Ntolto Tolits K,(2011) «Έφηβοι, προβλήματα και ανησυχίες», 16^η έκδοση, Εκδόσεις Πατάκη .Αθήνα.

Τριανταφύλλου Κ.,(2009), «Έφηβοι και γονείς» ( Συμβουλευτική για γονείς εφήβων) Εκδόσεις Σαββάλας, Αθήνα.

www.gefiri.gr Ζηκοπούλου Ο. «Αυτοεκτίμηση»

http://repository.edulll.gr/edulll/bitstream/10795/1090/3/1090_01_oaed_enotita03b_v03.pdf «Σύγχρονα προβλήματα εφηβείας» «Παιδαγωγική επιμόρφωση εκπαιδευτικών του Ο.Α.Ε.Δ.» ,Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. 2008, Μακρή – Μπότσαρη Ε.

http://archivehealth.in.gr/parents/Article.asp?articleId=19064&curentTopId=19044&IssueTitle=%C3%Ef%eD%E5%DF%F2-%DO%E10%E9%E4%E9%DC «Κρίση της εφηβείας» 16/02/13 ( άρθρο )

http://e-psychology.gr/children/teens/family/547-h-psychologia-toy-paidiou. , «Η ψυχολογία του παιδιού» 18/02/2013 Τσουκάλης Δ.

http://e-psychology.gr/selfhelp/641-self-esteem-apo-pou-phgazei-pos-na-thn-allaksete. «Εσύ, πόσο πιστεύεις στον εαυτό σου; Χαμηλή αυτοεκτίμηση. Από πού πηγάζει και πώς να την αλλάξετε!» 17/02/2013 Κορδερά Ειρήνη.

http://epapanis.blogspot.gr/2008/09/blog-post_12.html , «Ο ορισμός της αυτοεκτίμησης» Σαμίου Βίκυ,2008

http://dim-aradippou2-lar.schools.ac.cy/Proagogi/autoektimisi.doc

http://www.pnoh-lesvos.gr/articles.php?lng=en&pg=1220 «Ταυτότητα και αυτοεκτίμηση» ,15/12/2010

ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΩΝ ΠΤΩΣΕΩΝ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ

Ένας πολύ σοβαρός κίνδυνος που αντιμετωπίζουν τα παιδιά βρεφικής και προσχολικής ηλικίας είναι οι πτώσεις και οι τραυματισμοί που μπορεί να προκληθούν από αυτές. Τα περισσότερα από αυτά τα ατυχήματα λαμβάνουν χώρα μέσα στο σπίτι και οφείλονται κυρίως στο ακατάλληλο και επικίνδυνο φυσικό περιβάλλον, αλλά και στην αμέλεια των ενηλίκων.

Τα παιδιά αυτών των ηλικιών είναι τόσο επιρρεπή στα ατυχήματα και συγκεκριμένα τις πτώσεις λόγω της ανωριμότητας που τα χαρακτηρίζει, της περιέργειας τους, των εξερευνητικών τους τάσεων, της εγωκεντρικής σκέψης τους, της ελλιπούς ικανότητας αναγνώρισης του κινδύνου και της δυσκολίας στην κατανόηση των επιπτώσεων που έχουν οι πράξεις τους. Παράλληλα η δυσκολία στον συντονισμό των κινήσεων και η μη ολοκληρωμένη ανάπτυξη της αδρής κινητικότητας μπορεί να αυξήσουν τη συχνότητα που ένα παιδί πέφτει. Από αυτή τη λίστα δεν θα μπορούσαν να λείπουν τα φυσικά χαρακτηριστικά των παιδιών, όπως η μικρή σωματική μάζα και ο υπό ανάπτυξη σκελετός τους που καθιστά πιο εύκολη την εμπλοκή τους σε πτώσεις αλλά και σε τραυματισμούς μετά από αυτές.

Υπάρχουν όμως και ορισμένες ομάδες παιδιών που είναι ακόμα περισσότερο ευάλωτες. Κάποιες από αυτές είναι τα παιδιά με υπερκινητικότητα, αδεξιότητα και με μαθησιακές δυσκολίες. Σημαντικό ρόλο επίσης παίζει και η υπερπροστατευτικότητα των γονιών κυρίως στις μεγαλύτερες ηλικίες.

Οι πτώσεις σε αυτές τις ηλικίες μπορεί να προκαλέσουν σοβαρούς ή μη τραυματισμούς. Επίσης, αφού ένα παιδί πέσει συνήθως αρχίζει να νιώθει φόβο και άγχος που μελλοντικά είναι πιθανόν να προκαλέσουν ακόμα περισσότερα περιστατικά. Σε πολλές περιπτώσεις, κυρίως μετά από σοβαρό τραυματισμό παρατηρούνται δυσκολίες στη μάθηση και αλλαγές στη συναισθηματική και ψυχολογική συμπεριφορά. Κατά συνέπεια πλήττεται σε μεγάλο βαθμό η ποιότητα ζωής τους.   

    Η πρόληψη λοιπόν των πτώσεων και κυρίως στο χώρο του σπιτιού αποτελεί επιτακτική ανάγκη.

Ο πιο εύστοχος τρόπος να αποφύγουμε πτώσεις και τραυματισμούς είναι να προσαρμόσουμε τους χώρους του σπιτιού έτσι ώστε να τους κάνουμε ασφαλέστερους για τα παιδιά. Όσον αφορά το παιδικό δωμάτιο φροντίζουμε να υπάρχουν προστατευτικά κάγκελα στην αλλαξιέρα του μωρού και στα παιδικά κρεβάτια. Δεν προτιμούμε υπερυψωμένα κρεβάτια για να μην τραυματιστεί το παιδί σε περίπτωση που πέσει ή που χρειάζεται σκάλα για να ανέβει σε αυτά. Το δωμάτιο, αλλά και όλο το σπίτι, πρέπει να είναι τακτοποιημένο για να μην υπάρχουν εμπόδια. Τα έπιπλα να είναι σταθερά και χωρίς αιχμηρές γωνίες.

Καλό θα είναι επίσης να τοποθετούνται κάγκελα και στα παράθυρα του υπνοδωματίου τους. Μπορούμε να τοποθετήσουμε, κυρίως στο χώρο του μπάνιου, αλλά και στους υπόλοιπους χώρους του σπιτιού, αντιολισθητικά πατάκια ή ταινίες διπλής όψης κάτω από τα χαλιά για να τα σταθεροποιήσουμε περισσότερο.

Δίνουμε ιδιαίτερη σημασία στα πατώματα έτσι ώστε να μην είναι γυαλιστερά και να μην μένουν βρεγμένα , αλλά και στις σκάλες που πρέπει να έχουν προστατευτικά κάγκελα και να μην είναι απότομες. Μια καλή λύση είναι να τοποθετήσουμε αντιολισθητικές ταινίες σε κάθε σκαλοπάτι για να αυξήσουμε την τριβή. Σημαντικό ρόλο παίζει και ο φωτισμός, ο οποίος πρέπει να είναι επαρκής σε όλους τους χώρους του σπιτιού.

Οι γονείς πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί. Να ελέγχουν την καταλληλότητα της ζώνης και των προστατευτικών λουριών των παιδικών καθισμάτων ή καροτσιών και να ασφαλίζουν σωστά το παιδί πάνω σε αυτά. Μπορούν να τοποθετηθούν ασφάλειες σε πόρτες και παράθυρα ώστε να μην μπορεί το παιδί να τα ανοίξει και να απομακρύνουν από εκείνα τα σημεία αντικείμενα στα οποία το παιδί μπορεί να σκαρφαλώσει. Δεν συνίσταται η παιδική στράτα, ειδικά όταν υπάρχουν σκαλοπάτια, η οποία  δεν προσφέρει σε αναπτυξιακό επίπεδο κάτι στο παιδί, αλλά μάλιστα αποτελεί και κίνδυνο. Τέλος αν υπάρχει κήπος ή αυλή  στο σπίτι πρέπει να περιφράσσεται.

Τσουμάκας Κ. (2006), Παιδικά ατυχήματα, Ιατρικές εκδόσεις Π.Χ. Πασχαλίδη, Αθήνα.

Ασημακοπούλου Α. , Μπουντρούκα Ν. , Μποδιώτη Ε. , (2012) , Εργοθεραπεία, τεύχος 49, σελ. 21-25

Παπαδημητρίου Ελένη προπτυχιακή Εργοθεραπεύτρια

Πολιτάκη Μαρκέλλα Παιδιατρική Εργοθεραπεύτρια 

Το άρθρο γράφτηκε στα πλαίσια της Πρακτικής Άσκησης.

ΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΔΥΣΓΡΑΦΙΑ

  Η Γραφή είναι μια σύνθετη δραστηριότητα κατά την οποία το άτομο χρειάζεται να έχει αναπτύξει πολλές δεξιότητες όπως : λεπτή κινητικότητα, οπτική διάκριση και μνήμη, οπτικοκινητικό συντονισμό , φωνολογική επίγνωση, ακουστική μνήμη, γραφοκινητικές δεξιότητες , προσανατολισμό , ανάκληση πληροφοριών, ορθή φορά γραφής και σύλληψη του εργαλείου γραφής , σειροθέτηση και χωροθέτηση.
 Με τη γραφή εκφράζεται η σκέψη και είναι το μέσο επικοινωνίας με γραπτά σύμβολα το οποίο συνήθως γίνεται πάνω σε χαρτί και έχει κάποιο προσωπικό ύφος και επιπρόσθετα είναι ο τρόπος με τον οποίο γράφεται ένα κείμενο. Ο τρόπος αυτός είναι μοναδικός για το κάθε άτομο.

Σύμφωνα με την Ελληνική Εταιρεία Δυσλεξίας 

η Δυσγραφία χαρακτηρίζεται από ελλειμματική επεξεργασία στη μετατροπή των ακουστικών και οπτικών ερεθισμάτων σε κινητική συμπεριφορά, από δυσκολία του ατόμου να παράγει αναγνώσιμη γραφή με το χέρι και μία γενική ασυνέπεια αναγνωστικού επιπέδου και γραφής (Caramazza et al., 1996, Ellis, 1993).

Πρόκειται για μία επίκτητη βλάβη του Κ.Ν.Σ και μπορεί να είναι επιφανειακή, φωνολογική, βαθιά και περιφερειακή. Πρόκειται για μία νευρολογική διαταραχή που χαρακτηρίζεται από δυσκολίες στη γραφή και δημιουργούνται παραμορφώσεις ή λάθη.

Στα παιδιά εμφανίζεται συνήθως όταν ξεκινούν  δραστηριότητες γραφής. Κάνουν γράμματα με λάθος μέγεθος ή και κατεύθυνση ή γράφουν λανθασμένες και με ορθογραφικά σφάλματα λέξεις παρά τις οδηγίες για το αντίθετο. Τα παιδιά με αυτή την διαταραχή πιθανά έχουν και άλλες δυσκολίες μαθησιακές αλλά συνήθως δεν έχουν κοινωνικές δυσκολίες (Friedmann, 2007, 2008).

Συμπτώματα δυσγραφίας: 

Ο μαθητής εμφανίζει δυσκολία με συγκεκριμένα γραφήματα της Ελληνικής αλφαβήτας:

• Δεν θυμάται πως να γράψει μερικά γράμματα ή νούμερα.
• Αλλοιώνει τα σχήματα των γραμμάτων ή νούμερων.
• Όλη του η γραφή είναι αδέξια.
• Έχει δυσκολία να αντιγράψει από το χειρόγραφο σε καλλιγραφική γραφή.
• Κομματιάζει μερικά γράμματα ή νούμερα.
• Έχει δυσκολίες να διακρίνει κεφαλαία και μικρά γράμματα.
• Σημειώνει από πάνω προς τα κάτω γράφοντας μερικά γράμματα.
• Χρησιμοποιεί αδέξιες καμπύλες που δεν υπάρχουν σε μερικά γράμματα.
• Δυσκολία να αντιγράφει απλές φράσεις.
• Δυσκολεύεται να αντιγράψει απλές γραμμές.
• Δεν μπορεί να κάνει γωνίες.
• Μπερδεύει κεφαλαία και μικρά.
• Σύγχυση με κατευθύνσεις: --->           <---
• Γράφει ορισμένα γράμματα, νούμερα ή φράσεις καθρεπτικά.
• Δεν μπορεί να θυμηθεί να γράψει κάτι απέξω.
• Η δουλειά του χειροτερεύει προς το τέλος του γραπτού του.
• Έχει μεγάλη δυσκολία να μένει πάντα στη γραμμή.

Δευτερογενή συμπτώματα

• Ηλικία διάγνωσης και έναρξης παρέμβασης (Miceli, 2006)
• Δευτερογενή συμπτώματα (ΔΕΠ-Υ, παράλληλες δυσκολίες μνήμης, μάθησης, ικανότητας αυτοματοποίησης, νοητικό δυναμικό, αισθητηριακές δυσκολίες κλπ)
• Συνεργασία με γονείς, εκπαιδευτικούς
• Συναισθηματική σταθερότητα του παιδιού
• Πληροφορίες για την Εργοθεραπευτική Παρέμβαση θα βρείτε :
  
  
  http://markellapolitaki.blogspot.gr/2014/12/blog-post_3.html
  
  
  http://markellapolitaki.blogspot.gr/2015/04/blog-post.html
  
  
  http://markellapolitaki.blogspot.gr/2015/01/blog-post_21.html
  
  

Caramazza A, Capasso R, and Miceli G. (1996). The role of the graphemic buffer in reading. Cognitive Neuropsychology, 13: 673-698.

Ellis AW. (1993). Reading, Writing and Dyslexia: A cognitive analysis. Hove, UK: Erlbaum.

Friedmann N and Lukov L. Developmental surface dyslexias (2008). Cortex, 44: 1146-1160.

Friedmann N and Rahamim E. Developmental letter position dyslexia (2207). Journal of Neuropsychology, 1: 201-236.

https://www.dyslexia.gr/index.php/learning-disabilities/dysgrafia

Πολιτάκη Μαρκέλλα Παιδιατρική Εργοθεραπεύτρια .

ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΠΡΟΣΟΧΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΣΠΑΣΗ. ΤΑ ΣΤΑΔΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΠΡΟΣΟΧΗΣ .

Η Ανάπτυξη της προσοχής εξαρτάται από την ηλικία την οποία βρίσκεται το κάθε παιδί και είναι αντίστοιχη με αυτή.

Χωρίζεται στα εξής επίπεδα :

1ο επίπεδο ( από τη γέννηση έως 1 έτους )
Υπάρχει έντονη διασπαστικότητα. Η προσοχή του παιδιού μεταφέρεται από ένα αντικείμενο, πρόσωπο ή κατάσταση σε άλλο. Οτιδήποτε καινούργιο θα διασπάσει το παιδί.

2ο επίπεδο ( 1 έτους έως 2 ετών ) 
Το παιδί μπορεί να συγκεντρώσει τη προσοχή του σε μια δραστηριότητα και δεν ανταποκρίνεται ταυτόχρονα σε λεκτική ή απτική παρέμβαση από ενήλικα. Η προσοχή του παραμένει σε ένα ερέθισμα τη φορά και αγνοεί τα υπόλοιπα.

3ο επίπεδο ( 2 ετών έως 3 ετών )
Η προσοχή του μπορεί να στραφεί σε ένα μόνο ερέθισμα. Δεν μπορεί να παρακολουθήσει δύο ερεθίσματα μαζί ,π.χ. τη φωνή του ενήλικα ( ακουστικό ερέθισμα ) κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού ( οπτικό ερέθισμα ). Με τη βοήθεια του ενήλικα μπορεί να μετατοπίσει τη προσοχή του σε αυτόν και μετά ξανά στο παιχνίδι του.

4ο επίπεδο ( 3 ετών έως 4 ετών ) 
Το παιδί μπορεί να μετατοπίσει τη προσοχή του από το ένα ερέθισμα στο άλλο όμως αυτό σε αυτή την ηλικία συμβαίνει αυθόρμητα.

5ο επίπεδο ( 4 ετών έως 5 ετών )
Η προσοχή του παιδιού μπορεί να στραφεί ταυτόχρονα σε δύο ερεθίσματα π.χ. μπορεί να ακούει οδηγίες για μια δραστηριότητα που εκτελεί χωρίς να τη σταματάει για να μετατοπίσει τη προσοχή του στον ομιλητή.

6ο επίπεδο ( 5 ετών έως 6 ετών )
Η προσοχή του παιδιού μπορεί να είναι ταυτόχρονα σε οπτικά , ακουστικά ερεθίσματα ενώ συνεχίζει τη δραστηριότητα του. Η προσοχή του διατηρείται συνήθως όση ώρα χρειάζεται για να την ολοκληρώσει.

Η διάρκεια προσοχής των παιδιών σε μια δραστηριότητα που απαιτεί σταθερή προσοχή ( εκπαιδευτικές δραστηριότητες,τηλεόραση,ζωγραφική) σχετίζεται με την ηλικία και είναι αντίστοιχη .

2 ετών είναι μέχρι  7 λεπτά.

3 ετών είναι μέχρι 9 λεπτά.

4 ετών είναι μέχρι  13 λεπτά.

5 ετών είναι μέχρι  15 λεπτά.

6 με 7 ετών είναι μέχρι  60 λεπτά.

Οι παραπάνω ηλικίες και τιμές εξαρτώνται από το ιστορικό του παιδιού και είναι ανάλογες με το περιβάλλον στο οποίο το παιδί αναπτύσσεται , τα ερεθίσματα που λαμβάνει , τη νοημοσύνη του και τη κατάσταση της υγείας του ( επηρεάζουν το βαθμό με τον οποίο μπορεί να συγκεντρωθεί και τη διάρκεια προσοχής του) 
 Στη διάσπαση προσοχής, το παιδί δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί σε δραστηριότητες κατάλληλες για την ηλικία του, δεν εστιάζει σε λεπτομέρειες, φαίνεται να μην παρακολουθεί πάντα αυτά που του λένε, ξεχνάει ή χάνει συχνά τα πράγματά του. Η αδυναμία συγκέντρωσης αφορά τόσο στα μαθήματα όσο και σε «ευχάριστες» δραστηριότητες, όπως τα ομαδικά παιχνίδια, η ζωγραφική, οι κατασκευές, τα παζλ. Εξαίρεση αποτελεί η τηλεόραση και τα ηλεκτρονικά παιχνίδια, καθώς φαίνεται ότι ακόμα και τα παιδιά με διάσπαση προσοχής συγκεντρώνονται σε αυτά.
 Αξιζει να αναφερθεί ότι τα προβλήματα προσοχής σε μαθητές με μαθησιακές δυσκολίες δεν έχουν  την ίδια αιτιολογία ούτε την ίδια ποιότητα και έκταση με εκείνα που αντιμετωπίζουν οι μαθητές με διαταραχή ελλειματικής προσοχής-υπερκινητικότητα. Όταν οι μαθητές με ΕΜΔ αντιμετωπίζουν προβλήματα προσοχής αυτά είναι κυρίως επιλεκτικής προσοχής καθώς δυσκολεύονται να επιλέξουν σωστά που πρέπει να προσέξουν. Επίσης μπορεί να εκδηλώνονται εξαιτίας της αργής επεξεργασίας των πληροφορίων , η οποία οδηγεί στη διάσπαση ή στην απουσία κινήτρων και ενδιαφέροντος για έργα που ειναι δυσνόητα για αυτούς ή δύσκολα.( Η αλφαβήτα που μπερδεύει .Σουζάνα Παντελιάδου )
Ο όρος διάσπαση προσοχής ακούγεται πολύ συχνά όμως είναι ανακριβής για παιδιά κάτω των 6 ετών και όταν υπάρχει υποψία ότι ένα παιδί δεν μπορεί να συγκεντρωθεί,καλό είναι να απευθυνθούν οι γονείς σε έναν ειδικό που θα βοηθήσει στη διάγνωση. ( αναπτυξιολόγος , παιδοψυχίατρος , παιδονευρολόγος )
  
Jones , C.B. Sourcebook for Children with Attention Deficit Disorder, Communication Skill Builders , Arizona.



http://markellapolitaki.blogspot.gr/2014/03/blog-post_4488.html

http://markellapolitaki.blogspot.gr/2014/12/blog-post_11.html

http://markellapolitaki.blogspot.gr/2014/07/blog-post_8.html


Πολιτάκη Μαρκέλλα ,Παιδιατρική Εργοθεραπεύτρια.

ΠΡΩΪΜΗ ΜΑΘΗΣΗ ΣΤΗ ΒΡΕΦΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ .

 Η εκπαίδευση ενός παιδιού ξεκινάει από τη βρεφική ηλικία και συνεχίζεται καθ΄όλη τη διάρκεια των πρώτων χρόνων ζωής και  πρέπει να περιλαμβάνει τόσο γνώσεις όσο και ευκαιρίες για την εξέλιξη και δημιουργία της προσωπικότητας του  ( σωματική , νοητική, συναισθηματική, κοινωνική εξέλιξη.)
 Η εκπαίδευση περιλαμβάνει  μάθηση . Μέσω αυτής το παιδί μαθαίνει να αναπτύσσει σχέσεις με τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας και της κοινωνίας, μαθαίνει να αναπτύσσει συναισθήματα κυρίως θετικά όπως εμπιστοσύνη και αγάπη και βλέπει τον εαυτό του ως μέλος ενός συνόλου.
 Ένα παιδί που αισθάνεται ασφάλεια στο οικογενειακό του περιβάλλον είναι ικανό να μάθει ,να δημιουργεί και να προσφέρει και το ίδιο.
 Η πρώιμη εκπαίδευση ενός παιδιού από το περιβάλλον του ( γονείς ,αδέλφια, παιδικός σταθμός) το βοηθάει να περάσει δημιουργικά τα πρώτα χρόνια της ζωής του και να μεταβεί με ευκολία στα επόμενα  στάδια ανάπτυξης που απαιτούν πιο σύνθετες δεξιότητες και να τα καταφέρει ικανοποιητικά.

Οι τρόποι που ένα παιδί εκπαιδεύεται είναι :

 Μέσω δοκιμής και λάθους : Όταν δώσουμε σε ένα παιδί διάφορα αντικείμενα ή παιχνίδια και το αφήσουμε να βρει τρόπο μόνο του πως να τα χρησιμοποιεί, θα μάθει το τρόπο μέσα από τα λάθη του. Παράδειγμα : Αν δώσουμε στο παιδί να παίξει με πλαστικά σχήματα ( οβάλ, κύκλο, τετράγωνο, τρίγωνο )και το κουτί που θα τα τοποθετήσει με τις αντίστοιχες θέσεις θα βρει μόνο του ποιο κομμάτι θα περάσει στη κατάλληλη θέση μετά απο αρκετά λάθη και διορθώσεις.

 Μέσω της μίμησης : Μπορούμε να δείξουμε στο παιδί πως να κάνει μια δραστηριότητα ή μια κίνηση κατάλληλη για την ηλικία του και αυτό να τη μάθει επαναλαμβάνοντας αυτό που είδε. Συνήθως τα μικρά παιδιά παρατηρούν τα μεγαλύτερα παιδιά και τους ενήλικες , έτσι μαθαίνουν αρκετά πράγματα με την μίμηση .

 Με τη Φυσική συνέπεια : Το παιδί μαθαίνει από την συνέπεια της συμπεριφοράς του . Όταν πχ φυσάει δυνατά ένα κερί η φλόγα του κεριού θα σβήσει. Όταν ακουμπήσει επιφάνεια με αυξημένη θερμοκρασία το χέρι του θα καεί .

 Με τη Λογική συνέπεια : Παράδειγμα,  αν το παιδί αργεί να τελειώσει το φαγητό του και η μητέρα μαζεύει τα πιάτα καλό είναι να μαζέψει και το δικό του μετά από ένα λογικό χρονικό διάστημα. Έτσι αν το παιδί δεν έχει χορτάσει την επόμενη φορά θα φροντίσει να φάει χωρίς να αφαιρείται. Η πιο αποδεκτή μέθοδος μάθησης κατά την οποία είναι πιο ασφαλής το παιδί για να εκπαιδευτεί . Η φυσική συνέπεια και η δοκιμή και λάθος μπορεί να είναι τρόποι μάθησης όμως μπορεί να είναι επικίνδυνοι  για την ασφάλεια  του παιδιού.

Οι γονείς καλό είναι να προσφέρουν εμπειρίες στο παιδί χωρίς να το περιορίζουν , να το μαθαίνουν  να ξεπερνάει τις δυσκολίες  που θα του παρουσιαστούν σε επίπεδα αντίστοιχα με την αναπτυξιακή του ηλικία. Να δείχνουν εμπιστοσύνη στις ικανότητες του και να το ενθαρρύνουν να δοκιμάζει καινούργιες δραστηριότητες .

Genevieve Painter , Ed. D "Πως να βοηθήσετε το παιδί σας να αναπτυχθεί".

Πολιτάκη Μαρκέλλα .Παιδιατρική Εργοθεραπεύτρια .


Σχετικά άρθρα : 

https://markellapolitaki.blogspot.gr/2017/09/blog-post.html?spref=fb
https://markellapolitaki.blogspot.gr/2018/01/blog-post.html?spref=fb